Sự cố môi trường là sự cố xảy ra trong quá trình hoạt động của con người hoặc biến đổi của tự nhiên, gây ô nhiễm, suy thoái hoặc biến đổi môi trường nghiêm trọng. (theo Luật bảo vệ môi trường 2020)

Điều 121 của Luật BVMT 2020 quy định chung về phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường như sau:

“1. Việc phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường phải tuân thủ quy trình, quy chuẩn kỹ thuật về an toàn, môi trường.

2. Ứng phó sự cố môi trường thực hiện theo phương châm chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện, vật tư tại chỗ, hậu cần tại chỗ.

3. Tổ chức, cá nhân gây ra sự cố môi trường có trách nhiệm ứng phó sự cố môi trường, chi trả chi phí ứng phó sự cố môi trường.

4. Sự cố môi trường xảy ra ở cơ sở, địa phương nào thì người đứng đầu cơ sở, địa phương đó có trách nhiệm chỉ đạo, tổ chức ứng phó sự cố môi trường ứng phó sự cố môi trường phải theo sự phân công, phân cấp, chỉ huy thống nhất và phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, phương tiện, thiết bị tham gia hoạt động ứng phó sự cố môi trường.

5. Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân đầu tư cung cấp dịch vụ ứng phó sự cố môi trường.

6. Việc phòng ngừa sự cố môi trường do rò rỉ, tràn đổ, phát tán chất thải (sau đây gọi chung là sự cố chất thải) được thực hiện theo quy định của Luật này. Việc phòng ngừa sự cố môi trường do hóa chất, phóng xạ, dầu tràn, dịch bệnh và do nguyên nhân khác được thực hiện theo quy định của pháp luật có liên quan.

7. Chính phủ quy định chi tiết việc phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường”

Theo Điểm a, Khoản 1, Điều 122 Luật BVMT, Chủ dự án đầu tư, cơ sở có trách nhiệm thực hiện thực hiện yêu cầu về kế hoạch, biện pháp, trang thiết bị phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường theo quy định của pháp luật.

Hiện nay chưa có quy định hướng dẫn chi tiết việc lập Kế hoạch ứng phó sự cố môi trường. Nếu chủ doanh nghiệp nhận diện mối nguy có ảnh hưởng xấu đến môi trường thì cần phải lập kế hoạch ứng phó sự cố môi trường phù hợp. Kế hoạch bao gồm những phần tổng quan như sau:

(1) Khái quát chung về cơ sở, dự án

(2) Đánh giá nguồn tiềm ẩn nguy cơ xảy ra sự cố của đơn vị

• Dự báo các sự cố môi trường có thể xảy ra
• Dự báo diễn biến của quá trình xảy ra sự cố (nguồn tiềm ẩn gây ra sự cố môi trường, hạ tầng kỹ thuật của cơ sở sản xuất và các đối tượng xung quanh)

(3) Phương án hoạt động nhằm phòng ngừa và ứng phó sự cố môi trường

(4) Kế hoạch đào tạo, diễn tập, cập nhật hồ sơ lưu trữ

Việc ứng phó với sự cố môi trường gồm các giai đoạn sau:

a) Chuẩn bị ứng phó sự cố môi trường;

b) Tổ chức ứng phó sự cố môi trường;

c) Phục hồi môi trường sau sự cố môi trường